Deinstytucjonalizacja to odchodzenie od pomocy opartej na rozwiązaniach zakładowych (placówkach całodobowego pobytu) na rzecz wsparcia środowiskowego przy wykorzystaniu usług społecznych, tak aby umożliwić osobom niesamodzielnym pozostawanie w swoich domach, rodzinach i środowiskach. Dzienne formy placówkowe mają w myśl tej konceocji funkcjonować w sposób otwarty i odbiurokratyzowany i wkomponowywać się w środowiska życia ludzi (a nie od nich oddzielać czy je zastępować). Badania dostarczają licznych dowodów, że rozwiązania środowiskowe trafniej odpowiadają na potrzeby ludzi i są bardziej efektywne. Rozwiązania zakładowe mają nieusuwalne skutki uboczne w postaci (1) izolacji społecznej pensjonariuszy, powiązanej z (2) utraty kontroli nad życiem i (3) biurokratyzacji pomocy.
W aspekcie normatywnym deinstytucjonalizacja służyć ma inkluzji społecznej osób niesamodzielnych, ich upodmiotowieniu (empowerment) i zagwarantowaniu prawa do samostanowienia. Jako taka wpisuje się ona w wyłaniającą się nową pro-ekologiczną wizję ładu zbiorowego (tzw. Zielony Ład), którego komponent społeczny ukierunkowany jest na poprawę ogólnego dobrostanu społecznego, ze szczególnym uzględnieniem jakościowych aspektów życia i dbałość o sytuację osób niesamodzielnych. Tym samym deinstytucjonalizacja to element szerszych przeobrażeń europejskich państw dobrobytu (welfare states) i przejaw reorganizacji ładu zbiorowego.